ប្រធានបទ៖ សុភាសិតខ្មែរ "ចង់ធំខំពីតូច បើខ្លាចខួចកុំឆាប់ខឹង ការអ្វីឲ្យចេះថ្លឹង កុំប្រឹងជុះតាមដំរី" និងការឆ្លុះបញ្ចាំងពីវប្បធម៌ខ្មែរ
សេចក្តីផ្តើម
សុភាសិតខ្មែរមួយឃ្លានេះ មិនត្រឹមតែជាពាក្យសម្ដីធម្មតាទេ ប៉ុន្តែវាជាការបង្ហាញពីបញ្ញាសាស្ត្រ គំនិត និងទស្សនៈចក្រវាលរបស់បុព្វបុរសខ្មែរ។ វាជាការប្រៀនប្រដៅដ៏មានតម្លៃ ដែលបានបន្តពីជំនាន់មួយទៅជំនាន់មួយ ឆ្លុះបញ្ចាំងពីវប្បធម៌ ប្រពៃណី និងរបៀបរស់នៅរបស់ជនជាតិខ្មែរយើង។
ការពន្យល់សុភាសិត និងទំនាក់ទំនងជាមួយវប្បធម៌ខ្មែរ
- "ចង់ធំខំពីតូច": បង្ហាញពីការផ្តោតលើការអប់រំ និងការខិតខំប្រឹងប្រែងចាប់ពីវ័យក្មេង ដើម្បីសម្រេចបាននូវគោលដៅនាពេលអនាគត។ នេះស្របនឹងទស្សនៈរបស់ខ្មែរដែលចាត់ទុកការអប់រំជារឿងសំខាន់បំផុតមួយ។
- ការអភិវឌ្ឍខ្លួនឯងជាបន្តបន្ទាប់: ការខិតខំពីតូចមិនមែនមានន័យថាខិតខំតែក្នុងវ័យក្មេងទេ ប៉ុន្តែជាការអភិវឌ្ឍខ្លួនឯងជាបន្តបន្ទាប់ ដើម្បីក្លាយជាមនុស្សល្អប្រសើរជាងមុន។
- ការរៀបចំសម្រាប់អនាគត: ការខិតខំពីតូចជួយឱ្យយើងមានមូលដ្ឋានគ្រឹះដ៏រឹងមាំសម្រាប់អនាគត ទាំងក្នុងវិស័យការងារ ការសិក្សា និងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ។
- ការសម្រេចបាននូវគោលដៅ: ការខិតខំពីតូចជួយឱ្យយើងមានការតស៊ូ និងអត់ធ្មត់ក្នុងការដើរទៅរកគោលដៅ ទោះបីជួបប្រទះឧបសគ្គក៏ដោយ។
- ការប្រៀបធៀបទៅនឹងធម្មជាតិ: អាចប្រៀបធៀបការខិតខំពីតូចជាមួយនឹងដើមឈើដែលត្រូវការការថែទាំពីតូច ទើបធំឡើងរឹងមាំប្រកបដោយផ្លែផ្កា។
- "បើខ្លាចខួចកុំឆាប់ខឹង": បង្ហាញពីសារៈសំខាន់នៃការគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍ ជាពិសេសការខឹងសម្បារ។ នេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីគំនិតខ្មែរដែលលើកតម្កើងភាពស្លូតបូត និងការអត់ធ្មត់។
- ការខឹងសម្បារអាចបង្កផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមានជាច្រើន៖
- បំផ្លាញទំនាក់ទំនង: ការខឹងសម្បារអាចធ្វើឱ្យយើងនិយាយពាក្យដែលឈឺចាប់ និងបង្កឱ្យមានជម្លោះជាមួយមនុស្សជាទីស្រឡាញ់។
- ប៉ះពាល់សុខភាព: ការខឹងសម្បារញឹកញាប់អាចបង្កឱ្យមានបញ្ហាសុខភាពផ្លូវចិត្ត និងសុខភាពរាងកាយ ដូចជា ភាពតានតឹងអារម្មណ៍ ឈឺក្បាល និងបញ្ហាបេះដូង។
- ប៉ះពាល់ការងារ: ការខឹងសម្បារអាចធ្វើឱ្យយើងបាត់បង់ការផ្តោតអារម្មណ៍ និងធ្វើការបានមិនល្អ។
- វិធីគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍ខឹង:
- ដកខ្លួនចេញពីស្ថានការណ៍: ប្រសិនបើអ្នកកំពុងខឹង ចូរស្វែងរកកន្លែងស្ងាត់ៗដើម្បីសម្រាកកាយនិងចិត្ត។
- គ្រប់គ្រងចង្វាក់ដង្ហើម: ការដកដង្ហើមវែងៗ និងស្ងប់ស្ងាត់ គឺជាវិធីសាស្រ្តសាមញ្ញ ប៉ុន្តែមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ ក្នុងការគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍ កាត់បន្ថយភាពតានតឹង និងប្រសើរឡើងនូវសុខភាពទូទៅ។
- គិតវិជ្ជមាន: មើលបញ្ហាពីមុំផ្សេងៗ ដើម្បីដោះស្រាយបានប្រសើរជាងមុន។ ការគិតវិជ្ជមានគឺជាការផ្លាស់ប្តូរទស្សនៈក្នុងការមើលឃើញបញ្ហា។ ជាជាងការផ្តោតលើផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមាន យើងអាចប្រែក្លាយបញ្ហាទៅជាឱកាសដើម្បីរៀនសូត និងអភិវឌ្ឍខ្លួន។
- និយាយជាមួយមិត្តភក្តិ ឬគ្រួសារ: ការប្រាប់អ្នកដែលអ្នកទុកចិត្តអំពីអារម្មណ៍របស់អ្នកអាចជួយឱ្យអ្នកមានអារម្មណ៍ល្អប្រសើរឡើង។
- "ធ្វើការអ្វីឲ្យចេះថ្លឹង": បង្ហាញពីសារៈសំខាន់នៃការគិតពិចារណាឱ្យបានច្បាស់លាស់មុននឹងធ្វើការសម្រេចចិត្ត។ នេះស្របនឹងទស្សនៈខ្មែរដែលលើកតម្កើងបញ្ញា និងការវិភាគ។ វាបង្កប់ន័យដូចជា៖
- ការវាយតម្លៃ: វាយតម្លៃស្ថានការណ៍ ពិចារណាគុណសម្បត្តិ និងគុណវិបត្តិ មុននឹងធ្វើការសម្រេចចិត្ត
- ការប្រៀបធៀប: ប្រៀបធៀបជម្រើសផ្សេងៗ ដើម្បីជ្រើសរើសជម្រើសដែលល្អបំផុត
- ការគិតពីផលវិបាក: គិតពីផលវិបាកដែលអាចកើតឡើងពីការសម្រេចចិត្តនីមួយៗ
- ការមិនប្រញាប់ប្រញាល់: មិនធ្វើការសម្រេចចិត្តដោយប្រញាប់ប្រញាល់ ដោយមិនបានគិតពិចារណាឱ្យបានច្បាស់លាស់
- ឧទាហរណ៍: មុននឹងសម្រេចចិត្តជ្រើសរើសអាជីព យើងគួរតែវាយតម្លៃសមត្ថភាព ចំណាប់អារម្មណ៍ និងឱកាសការងារក្នុងវិស័យនីមួយៗ។ ការមិនគិតពិចារណាឱ្យបានច្បាស់លាស់ អាចនាំឱ្យយើងជ្រើសរើសអាជីពដែលមិនសមស្រប និងមិនសប្បាយចិត្តក្នុងការធ្វើការ។
- "កុំប្រឹងជុះតាមដំរី": បង្ហាញពីសារៈសំខាន់នៃការមានគំនិតផ្តួចផ្តើមផ្ទាល់ខ្លួន និងការមិនគួរធ្វើតាមអ្នកដទៃដោយងាយ។ នេះស្របនឹងគំនិតខ្មែរដែលលើកតម្កើងភាពឯករាជ្យ និងការទទួលខុសត្រូវ។
- ការប្រៀបធៀបជាមួយសត្វដំរី: ដំរីជាសត្វធំ មានកម្លាំង និងមានទំហំធំ ដែលតំណាងឱ្យអំណាច ឬឥទ្ធិពល។ ការ "ជុះតាមដំរី" មានន័យថា ការធ្វើតាមអ្នកដែលមានអំណាច ឬឥទ្ធិពល ដោយមិនគិតពីផលប៉ះពាល់ ឬគិតពីផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន។
- ការមានគំនិតផ្តួចផ្តើម: សុភាសិតនេះលើកទឹកចិត្តឱ្យមនុស្សគ្រប់គ្នាគួរតែមានគំនិតផ្តួចផ្តើមផ្ទាល់ខ្លួន ក្នុងការសម្រេចចិត្ត និងធ្វើសកម្មភាព។ ការធ្វើតាមអ្នកដទៃគ្រប់ពេល អាចនាំឱ្យខ្លួនឯងខ្វះភាពច្នៃប្រឌិត និងមិនអាចអភិវឌ្ឍខ្លួនឯងបានពេញលេញ។
- ការទទួលខុសត្រូវ: សុភាសិតនេះក៏បង្ហាញពីសារៈសំខាន់នៃការទទួលខុសត្រូវចំពោះការសម្រេចចិត្តរបស់ខ្លួន។ ការធ្វើតាមអ្នកដទៃអាចធ្វើឱ្យយើងបន្ទោសអ្នកដទៃនៅពេលដែលមានបញ្ហាកើតឡើង។
ឧទាហរណ៍ពីជីវិតប្រចាំថ្ងៃ
- ការអប់រំកូនចៅ: ឪពុកម្តាយខ្មែរជាច្រើនប្រើសុភាសិតនេះដើម្បីប្រៀនប្រដៅកូនចៅឱ្យខិតខំសិក្សា និងមានអនាគតភ្លឺស្វាង។
- ការរស់នៅក្នុងសង្គម: សុភាសិតនេះត្រូវបានប្រើដើម្បីលើកទឹកចិត្តឱ្យមនុស្សគ្រប់គ្នាមានភាពស្លូតបូរណ៍ អត់ធ្មត់ និងគោរពគ្នាទៅវិញទៅមក។
- ការធ្វើការ: សុភាសិតនេះអាចត្រូវបានអនុវត្តក្នុងការងារ ដោយការខិតខំប្រឹងប្រែង មានភាពទទួលខុសត្រូវ និងគិតពិចារណាមុននឹងធ្វើការសម្រេចចិត្ត។
សេចក្តីបញ្ចប់
សុភាសិតខ្មែរ "ចង់ធំខំពីតូច បើខ្លាចខួចកុំឆាប់ខឹង ការអ្វីឲ្យចេះថ្លឹង កុំប្រឹងជុះតាមដំរី" គឺជាការបង្ហាញពីបញ្ញាសាស្ត្រ គំនិត និងទស្សនៈចក្រវាលរបស់បុព្វបុរសខ្មែរ។ វាជាការប្រៀនប្រដៅដ៏មានតម្លៃ ដែលបានផ្សព្វផ្សាយពីជំនាន់មួយទៅជំនាន់មួយ ឆ្លុះបញ្ចាំងពីវប្បធម៌ ប្រពៃណី និងរបៀបរស់នៅរបស់ជនជាតិខ្មែរយើង។ ការយល់ដឹងនិងអនុវត្តតាមសុភាសិតនេះ នឹងជួយឱ្យយើងក្លាយជាមនុស្សដែលមានគុណសម្បត្តិល្អ និងអាចចូលរួមអភិវឌ្ឍសង្គម។
Comments
Post a Comment